Aktualne i trafne obserwacje obyczajowe

"Pijacy" - aut. Franciszek Bohomolec - reż. Artur Więcek - Teatr Bagatela w Krakowie -18.06.2022

Świat w „Pijakach" Bohomolca, uzupełniony przez reżysera tekstami zaczerpniętymi z Pilcha i Jerofiejewa, a przede wszystkim zabawne i charakterystyczne postaci. Teatralna zabawa, na którą zaprasza "Baron", to pełne humoru przedstawienie z kapitalnymi kreacjami aktorskimi. Premiera: 18 czerwca 2022, Duża Scena.

Franciszek Bohomolec, piszący pod mi.in takimi pseudonimami jak: Daniel Bobison, Dzisiejkiewicz, Jeden Zakonnik S.J., urodził się 29 stycznia 1720 roku na Białorusi. Był synem starosty dworzyskiego, kilkukrotnego posła na sejm województwa witebskiego, który trzech z siedmiu synów oddał do zakonu jezuitów. Bohomolec został zapamiętany jako jedna z najpopularniejszych postaci Warszawy czasów stanisławowskich, współcześni chwalili jego skromność i bezinteresowność.

W 1737 roku Franciszek Bohomolec został przyjęty do nowicjatu jezuitów. Studia filozoficzne odbył w Akademii Wileńskiej, a w seminarium akademickim stawiał pierwsze kroki jako nauczyciel. Opracował wówczas dla uczniów Wileńskiej Akademii polsko-łacińską wersję słownika frazeologicznego niemieckiego jezuity Franciszka Wagnera.

Podczas dwuletnich studiów teologicznych w Rzymie zetknął się z nowymi prądami umysłowymi. Zdobyte tam doświadczenia wykorzystał po powrocie do kraju. Szybko wysunął się na czoło grupy jezuitów dążących do odrodzenia szkolnictwa, kultury i społeczeństwa.

W 1751 roku prowincjał jezuitów powołał Bohomolca na stanowisko nauczyciela retoryki w warszawskim kolegium SJ. Jego pojawienie się w stolicy wzbudziło spore zainteresowania w świecie literackim, naukowym i zakonnym, a to za przyczyną wystąpienia w obronie języka polskiego oraz możliwości rozwojowych kultury narodowej, które miało miejsce podczas inauguracji kolegium.

Bardzo wiele czasu i uwagi poświęcał Franciszek Bohomolec teatrowi szkolnemu.
Wierny metodom wychowawczym i programowi szkoły jezuickiej oraz swym obowiązkom profesora retoryki - stworzył szereg sztuk dla teatru szkolnego. Jego "Komedie konwiktowe" wydawane w latach 1755-1760 odegrały bardzo ważną rolę w rozwoju polskiej twórczości dramatycznej. Nie tylko weszły one do repertuaru szkolnego jezuitów, ale i oddziaływały poza nim. Stały się propozycją stworzenia modelu własnej, narodowej komedii dydaktycznej ukształtowanej na wzór gatunku popularnego w tym samym czasie na zachodzie Europy. W komediach konwiktowych pojawiła się galeria różnorodnych typów myślenia, poglądów i postaw szlachty, mieszczan raz służących. Często występujące postaci to: snob, fircyk, naiwny ojciec, głupi syn, uparty szlachcic, naciągacz, cudzoziemiec (często bardzo pozytywny), sprytny służący. Bohomolec wyśmiewał zadufanie i prymitywizm ojców, bezmyślne naśladownictwo mód i pozorne wykształcenie synów, szlacheckie przewrażliwienie na punkcie honoru. Wskazywał, jak łatwo mogą te "przymioty" rodaków wykorzystać różnego autoramentu naciągacze, oszuści, a nawet sprytni służący.

Artur Więcek, ps. Baron - Urodził się 10 maja 1967 w Limanowej. - Reżyser i scenarzysta filmów fabularnych, dokumentalnych, programów telewizyjnych i spektakli teatralnych.

Zadebiutował filmem fabularnym „Anioł w Krakowie", który był nagradzany i nominowany do najważniejszych nagród filmowych - film uhonorowano nagrodą za debiut reżyserski na Festiwalu Filmowym w Gdyni, nagrodą główną na festiwalu „Prowincjonalia" we Wrześni, a także Nagrodą Publiczności na koszalińskim festiwalu Młodzi i Film. W 2005 wyreżyserował film „Zakochany Anioł" - drugą część opowieści o Aniele Giordano. Równocześnie zrealizował także kilka filmów dokumentalnych – w 2004 r „Goralenvolk", w 2006 r „Córki Islamu. Iran", w 2008 „Tischner. Życie w opowieściach" i "Dowódca Edelman" , a w 2012 „Bartoszewski. Droga". W 2013 r. premierę miał dystrybuowany w kinach film fabularny „Wszystkie Kobiety Mateusza" z Krzysztofem Globiszem w tytułowej roli.

Przez lata współpracował z telewizją publiczną, dla której zrealizował wiele programów telewizyjnych, m.in. cykle: „Rozmowy na koniec wieku", „Archiwum wydarzeń kulturalnych", „Historia filozofii po góralsku". W ostatnich latach pracuje także w teatrze. W 2016 roku wyreżyserował, m.in. „Inne rozkosze" wg Jerzego Pilcha. Spektakl, grany na deskach Teatru Stu w Krakowie, nominowany był do nagrody m-ka Teatr, jako Najlepszy spektakl sezonu. W roku 2018 przedstawienie „Wariacje Tischnerowskie" zostało zrealizowane na żywo i miało premierę w TVP. W 2020 r odbyła się premiera teatru telewizji „Igraszki z diabłem" Jana Drdy.

Magda Musialik-Furdyna
Materiał Teatru Bagatela
10 czerwca 2022

Książka tygodnia

Niebieska Księga z Nebo
Wydawnictwo Pauza w Warszawie
Manon Steffan Ros

Trailer tygodnia

Napój miłosny
Jitka Stokalska
Opera na Zamku w Szczecinie zaprasza ...