Alojzy Bunsch (1925 - 1985)

Scenograf, reżyser i dyrektor teatrów.

Urodził się 17 lutego 1925 w Bielsku-Białej. Zmarł 16 lutego 1985 w Gdańsku.

Alojzy Józef Bunsch. Uczęszczał do szkoły średniej w Bielsku, następnie podczas okupacji niemieckiej kontynuował przerwaną przez wybuch II wojny światowej edukację w Kunstgewerbeschule w Krakowie (Szkole Rzemiosła Artystycznego, jedynej wówczas szkole zawodowej o profilu humanistycznym realizującej nieoficjalnie, w ograniczonym zakresie program ASP i zlikwidowanej na początku roku 1943). Współpracował z podziemnym Teatrem Niezależnym Tadeusza Kantora, brał udział w przedstawieniach Balladyny (1943) i Powrotu Odysa (1944).

Po wojnie, w latach 1945–1949 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie malarstwo pod kierunkiem Eugeniusza Eibischa i scenografię u Karola Frycza; dyplom ukończenia studiów scenograficznych otrzymał w roku 1952. Uczył się również w pracowni Andrzeja Pronaszki w Studiu przy Teatrze Starym w Krakowie.

Pierwsze scenografie zaprojektował wraz z Adamem Cybulskim do przedstawień warsztatowych Studia przy Starym Teatrze. W latach 1948–1951 razem z reżyserem Henrykiem Rylem pracował w Teatrze Lalek Arlekin w Łodzi, od roku 1949 był tam kierownikiem plastycznym; projektował dekoracje i lalki, m.in. do „Wesołej maskarady", „Samby i lwa".

W 1952 r. został kierownikiem artystycznym Teatru Lalek (od roku 1957 pod nazwą Teatr Miniatura) w Gdańsku. Od roku 1956 do 1961 był dyrektorem tej sceny, później współpracował z nią jako scenograf do 1968 r. We współpracy z reżyserką Natalią Gołębską stworzył ważne artystycznie widowiska lalkowe.

Podczas jego dyrekcji Teatr Miniatura wypracował wyraziste oblicze artystyczne łącząc folklor i tradycję narodową z językiem nowoczesnej plastyki.

W latach 1954-1958 był jednocześnie kierownikiem plastycznym Teatru Lalki i Aktora Baj w Warszawie. Przez wiele lat pracował także w Teatrze Lalki Tęcza w Słupsku, a od sezonu 1972/73 do końca życia był jego stałym scenografem, kontynuując estetykę wykreowaną w gdańskiej Miniaturze.

Współpracował także z wieloma teatrami lalek w całej Polsce, m.in. w Lublinie, Wrocławiu, Wałbrzychu, Szczecinie, Olsztynie, Białymstoku,Toruniu i Łodzi.

Równocześnie projektował scenografie i kostiumy dla teatrów dramatycznych. Najdłużej związany był z Teatrem Wybrzeże w Gdańsku, gdzie w latach 1958–1977 był stałym scenografem, a w sezonie 1962/63 pełnił funkcję dyrektora artystycznego.

Uznanie krytyki przyniosły mu także kostiumy projektowane dla Teatru Dramatycznego w Warszawie głównie do przedstawień w reżyserii Ludwika René, gdzie współpracował ze scenografem Janem Kosińskim.

Projektował dekoracje i kostiumy w wielu innych teatrach dramatycznych, w tym przede wszystkim dla: Teatru Śląskiego w Katowicach, Teatru im. W. Horzycy w Toruniu, Teatru na Targówku w Warszawie, Teatru Zagłębia w Sosnowcu i Teatru Współczesnego we Wrocławiu.

W latach 1975-1980 był związany z Teatrem Muzycznym w Gdyni za dyrekcji Danuty Baduszkowej.

Jego twórczość scenograficzna związana była głównie z teatrem lalek wywierając znaczący wpływ na powojenny kształt polskiej scenografii lalkowej. Współpracował również z teatrami dramatycznymi, głównie z Teatrem Wybrzeże w Gdańsku i Teatrem Dramatycznym w Warszawie.

Zajmował się również malarstwem, grafiką i ilustracją książkową.

W zarysach dziejów XX-wiecznego teatru lalek w Polsce jest podkreślana oryginalna forma projektowanych przez niego lalek o prostym geometrycznym kształcie, ubranych w barwne kostiumy, a także dynamiczny inscenizacyjnie styl scenografii twórczo nawiązujący do narodowej tradycji. Opracował scenografie do ponad trzystu spektakli, z czego ponad połowę w teatrach lalek, ok. stu w dramatycznych i ponad dwadzieścia w teatrach muzycznych i estradowych.

Tworzył również dla Teatru Telewizji min. kostiumy do „Kronik królewskich" wg Stanisłaa Wyspiańskiego w reż. Ignacego Gogolewskiego (28 października 1974) i „Księżniczki na opak wywróconej Pedro Calderona de la Barki (scenografia) w reż. Zbigniewa Bogdańskiego (6 lipca 1981).

Był synem malarza Adama Bunscha i starszym bratem grafika Franciszka Bunscha.

Zmarł nagle wskutek wylewu w przeddzień ukończenia 60 lat, podczas przygotowań do premiery spektaklu „Lodoiska" (1985) w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku.
Został pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

Nagrody i odznaczenia:
1953 - Krzyż Polonia Restituta
1953 - Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość artystyczną dla dzieci i młodzieży
1954 - Złoty Krzyż Zasługi
1955 - Medal 10-lecia PRL
1959 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
1977 - Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość artystyczną dla dzieci i młodzieży

Źródło: Almanach Sceny Polskiej, Wikipedia, E-teatr

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
15 lutego 2020
Portrety
Alojzy Bunsch

Książka tygodnia

Wpadnij, to pogadamy...
Wydawnictwo Universitas
Krzysztof Orzechowski, Łukasz Maciejewski

Trailer tygodnia

Roxana Songs
Krystian Lada
Lada wybrał na miejsce nagrania „Roxa...