Henryk Baranowski (1943 - 2013)

Reżyser teatralny, telewizyjny i radiowy, aktor, scenarzysta i scenograf.

Urodził się 9 lutego 1943 w Tarnopolu. Zmarł 27 lipca 2013 w Brwinowie.

W 1968 ukończył Wydział Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego (1968), a w 1973 Wydział Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. W 1993 roku został dyrektorem Teatru Małego w Warszawie. W latach 2003 do 2007 roku był dyrektorem Teatru Śląskiego w Katowicach.

Debiutował jeszcze podczas studiów reżyserskich - 28 listopada 1968, jako asystent Jana Maciejowskiego, reżysera spektaklu „Becket, czyli honor Boga" Jeana Anouilha w warszawskim Teatrze Powszechnym w Warszawaie. 14 stycznia 1971 już samodzielnie wyreżyserował „Pokojówki" Jeana Geneta w Teatr Ateneum w Warszawie. W tym samym roku był asystentem Erwina Leistera przy produkcji pierwszego swojego spektaklu muzycznego „Zemsta nietoperza" Johanna Straussa w Operetce Warszawskiej (premiera 11 czerwca 1971).

W latach 1972 – 2004 reżyserował w teatrach w Poznaniu, Kaliszu, Bydgoszczy, Koszalinie, Szczecinie, Olsztynie, Warszawie i Katowicach min. „Szkołę żon", „Męża i żonę", „Upiory", „Damę Kameliową", „Pokojówki", „Ich czworo", „Iwonę, księżniczkę Burgunda" i „Proces".

Ma na swoim koncie reżyserię kilku spektakli muzycznych jak wspomniana już „Zemsta nietoperza" w warszawskiej operetce oraz w Teatrze Wielkim w Poznaniu, a także „Rigoletto" Rigoletto Giuseppe Verdiego w Operze krakowskiej (28 marca 2004), „Cyrulik sewilski" Gioacchino Rossiniego w Teatrze Wielkim w Łodzi (14 kwietnia 2007) oraz „Napój miłosny Gaetano Donizettiego w Operze krakowskiej (2 grudnia 2012). W wielu przedstawieniach był także twórcą scenografii.

Szczególnym spektaklem Henryka Baranowskiego była inscenizacja „Makbeta" wyreżyserowana 31 marca 2006, w czasie pełnienia obowiązków dyrektora Teatru Śląskiego. Cechował ją inscenizacyjny rozmach Zaproszeni do realizacji zostali również angielscy aktorzy - Naomi Sorkin, która zagrała nową postać Czarnego Anioła, i Peter Tate jako Makbeth. Zatem ze sceny wybrzmiały również strofy w języku Szekspira.

Ostatnim wyreżyserowanym przez niego niemuzycznym spektaklem był „Stara kobieta wysiaduje Tadeusza Różewicza w krakowskim Teatrze Ludowym (9 grudnia 2006), z Anną Polony w roli Starej Kobiety.

Dla Teatru Telewizji wyreżyserował min. „...Tak chcę tak" Jamesa Joyce'a (30 września 1992), „Dla Fedry" Pera Olova Enquista (29 stycznia 1998) i „Noc jest matką dnia" Larsa Noréna z kreacjami aktorskimi Jana Peszka i Haliny Łabonarskiej (18 kwietnia 2004).

Jako aktor filmowy zagrał min. główną rolę u Krzysztofa Kieślowskiego w „Dekalogu I", gdzie wcielił się w postać naukowca, racjonalisty i ateisty, który zbytnio zaufał możliwościom współczesnej nauki.

Reżyserował także w Teatrze Polskiego Radia: „Dziewannę" Jacka Dobrowolskiego (6 listopada 2011), „Sen o królu Dawidzie" Helmuta Kajzara (22 stycznia 2012), „Tułaczy" Jamesa Joyce'a (13 maja 2012) i „Gdy wstaniemy z martwych" Henrika Ibsena (23 grudnia 2012).

Do jego najważniejszych osiągnięć reżyserskich należą: kontrowersyjne „Dziady" w Teatrze im. Jaracza w Olsztynie (1975), „Dzień dobry i do widzenia" (1976), „Zamek" (1976) na podstawie Franza Kafki, „Peepshow" (1992), które zostało wyróżnione James Jefferson Award dla najlepszego przedstawienia sezonu w Chicago, oraz „Echnaton" (2000). W 2004 roku wystawił w Nowosybirskim Teatrze Opery i Baletu „Życie z idiotą" Alfreda Schnittkego według prozy Wiktora Jerofiejewa, które otrzymało Wszechrosyjską Maskę Operową dla najlepszego przedstawienia operowego w Rosji.

Zmarł w Brwinowie, na chorobę nowotworową. Został pochowany na Starych Powązkach w Warszawie.

Nagrody:
1976 - Toruń - XVIII FTPP - nagroda za adaptację i reżyserię przedstawienia "Zamek" wg Franza Kafki w Teatrze im.Stefana Jaracza w Olsztynie
1977 - Szczecin - XII OPZTMF - III nagroda publiczności dla przedstawienia "Dzień dobry i do widzenia" Athola Fugarda w Teatrze im.Stefana Jaracza w Olsztynie
1991 - Nagroda Polskiego Ośrodka ITI
rok otrzymania: 1991
1933 - dyplom ministra MSZ za wybitne zasługi dla kultury polskiej w świecie w 1992 roku
2000 - Łódź - Złota Maska za reżyserię przedstawienia operowego "Echnatona" Philipa Glassa w Teatrze Wielkim w Łodzi
rok otrzymania: 2000
2001 - Łódź - Srebrna Łódka - nagroda sekcji teatralnej Towarzystwa Przyjaciół Łodzi dla najlepszego przedstawienia roku: "Echnaton" Philipa Glassa w Teatrze Wielkim w Łodzi
2004 - Wszechrosyjska Złota Maska (dla najlepszego reżysera operowego działającego w Rosji) za reżyserię opery "Życie z Idiotą" Alfreda Schnittkego w Nowosybirskim Teatrze Opery i Baletu.
2007 - Śląsk - Złota Maska za przedstawienie "Makbet" w Teatrze Śląskim w Katowicach

Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
27 lipca 2020

Książka tygodnia

Wpadnij, to pogadamy...
Wydawnictwo Universitas
Krzysztof Orzechowski, Łukasz Maciejewski

Trailer tygodnia

Roxana Songs
Krystian Lada
Lada wybrał na miejsce nagrania „Roxa...