Jan Świderski (1916 - 1988)

Aktor teatralny, filmowy, telewizyjny i radiowy, reżyser teatralny i telewizyjny, pedagog.

Urodził się 14 stycznia 1916 w Chmielińcu. Zmarł 18 października 1988 roku w Warszawie.

Początkowo studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim, ale szybko zmienił zainteresowania i w roku 1938 ukończył Wydział Aktorski warszawskiego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej, by podjąć pracę w Teatrze Polskim w Poznaniu. W czasie okupacji hitlerowskiej prowadził konspiracyjny teatrzyk w Krakowie. Po wojnie, w roku 1948 otrzymał dyplom aktorski łódzkiej PWST, ale wcześniej grał w teatrach Białegostoku i Lublina. Od roku 1949 związał się z teatrami warszawskimi - Polskim, Dramatycznym, a od roku 1966 do końca swoich dni pracował w Teatrze Ateneum. Był wybitnym pedagogiem, wychowawcą kilku pokoleń aktorskich w stołecznej PWST, w której od roku 1949 był profesorem, a w latach 1952 -1963 pełnił funkcję prorektora tej uczelni.

Szczególnie wielkie zasługi położył dla polskiego teatru jako aktor i reżyser. Stworzył niezapomniane kreacje, m.in. w "Romulusie Wielkim", "Cenie", repertuarze klasycznym i współczesnym, światowym i polskim. Zapisał się w pamięci jako jeden z najwybitniejszych aktorów Teatru TV w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. W opiniach innych artystów Jan Świderski uchodził za mistrza. Uważał, że na scenie gra siebie, ale lubił role przewrotne. Zwykł był mawiać swoim studentom, że gra aktorska nie polega na udawaniu, że zmienia się w kogoś innego, ale na pokazywaniu siebie w inny sposób, w okolicznościach fikcyjnych. Gram siebie, a w zależności od roli zmieniam pozornie swój wygląd, mówił. Był mistrzem charakteryzacji. Znany z ciętego języka, nie przepuszczał okazji do pojedynków słownych, z których zawsze wychodził zwycięsko. Znacznie mniej szczęścia miał do filmu. Zagrał wprawdzie kilkadziesiąt ról filmowych, ale nie były to szczególne osiągnięcia ("Zakazane piosenki", "Pierwsze dni", "Kariera", "Dom bez okien", "Troje i las", "Daleka jest droga", "Popioły", "Spirala", "Pełnia" i inne).

Był laureatem nagród państwowych w latach 1950, 1964 i 1976. Pisano wtedy o śmierci króla sceny.

Źródło: Trybuna i Słowo Ludu, FilmPolski

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
18 października 2017
Portrety
Jan Świderski

Książka tygodnia

Iłła. Opowieść o Kazimierze Iłłakowiczównie
Wydawnictwo Marginesy
Joanna Kuciel-Frydryszak

Trailer tygodnia