Klasycy sztuki naiwnej

"Sztuka zwana naiwną i co dalej..." - nowa wystawa czasowa w Muzeum Śląskim

Muzeum Śląskie w Katowicach zaprasza na pierwszą w tym roku wystawę czasową. Ekspozycja „Sztuka zwana naiwną i co dalej... Recepcja myśli Aleksandra Jackowskiego w kolekcji Muzeum Śląskiego" opiera się na najważniejszej w polskiej literaturze przedmiotu pozycji autorstwa Aleksandra Jackowskiego „Sztuka zwana naiwną". Wernisaż odbędzie się 17 stycznia o godz. 18.00. Wystawę będzie można oglądać do 31 maja. Jej kuratorem jest Sonia Wilk, kierownik Działu Plastyki Nieprofesjonalnej Muzeum Śląskiego w Katowicach.

Aleksander Jackowski (1929–2017) był najwybitniejszym polskim znawcą plastyki nieprofesjonalnej. Był współtwórcą Państwowego Instytutu Sztuki, gdzie kierował Pracownią Sztuki Nieprofesjonalnej, oraz redaktorem naczelnym kwartalnika „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa". Był też wykładowcą w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego oraz kuratorem wielu wystaw.

Źródłem inspiracji dla wystawy są artykuły i wypowiedzi Jackowskiego na temat plastyki nieprofesjonalnej, a przede wszystkim album „Sztuka zwana naiwną", będący prezentacją najwybitniejszych polskich twórców nurtu outsider art od dwudziestolecia międzywojennego do lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Publikacja ta, mimo 25 lat od jej wydania, najobszerniej wyjaśnia specyfikę i różnorodność sztuki naiwnej. Mimo opisania szerokiego spektrum twórców Jackowski czuł potrzebę rozwinięcia tematu i zamierzał napisać kolejną książkę – „Sztuka zwana art brut". Niestety nigdy się nie ukazała.

Wystawa, będąca również wspomnieniem o wybitnym polskim badaczu sztuki w stulecie jego urodzin,

pokazuje także wpływ myśli Jackowskiego na tworzenie polskich kolekcji muzealnych sztuki naiwnej, amatorskiej, art brut i outsider art, a przede wszystkim na tworzenie kolekcji plastyki nieprofesjonalnej w Muzeum Śląskim. Poza pracami autorów, o których pisał Jackowski, pokazane są dzieła twórców współczesnych, którzy podobnie jak ich poprzednicy oryginalnością i siłą przekazu wyróżniają się na tle całego środowiska.

Ekspozycja jest podzielona na kilka sekwencji ukazujących charakterystyczne dla plastyki nieprofesjonalnej różnice dotyczące ekspresji twórczej, użytych środków wyrazu czy tematyki. Potwierdza to tezę Jackowskiego o braku możliwości ujednolicenia kryteriów odnoszących się do całego zjawiska sztuki naiwnej.

Sonia Wilk, kurator wystawy:

„Na wystawie ukazane są prace artystów, których możemy nazwać klasykami, gdyż ich nazwiska pojawiają się w większości publikacji poświęconych sztuce naiwnej i art brut, takich jak chociażby Nikifor, Teofil Ociepka, Stanisław Zagajewski czy Erwin Sówka. Ale prezentowane są również obrazy malarzy zaangażowanych społecznie, krytykujących, rejestrujących bądź komentujących życie polityczne, takich jak Bronisław Krawczuk, Stanisław Żywolewski, a ostatnio Damian Stachowski.

Zupełnie inne są gobeliny Mariana Henela, rysunki Krzysztofa Białka, rzeźby Edwarda Sutora czy obrazy Władysława Grygnego – introwertycznie skupionych na sobie prowokatorów, często przesadnie manifestujących swoje aberracje. Jakże różnie od nich funkcję sztuki rozumieją udręczeni wizjonerzy, tacy jak Maria Wnęk, Edmund Monsiel czy w końcu Andrzej Gruszka – dla nich sztuka stała się językiem uniwersalnym, dającym możliwość zwielokrotnienia siły przekazu. I w końcu stajemy przed pracami artystów nazwanych estetykami, dla których treść dzieła jest równie istotna jak wartości artystyczne – możemy podziwiać subtelne linoryty Jana Nowaka i Bronisława Surowiaka, minimalistyczne prace Jana Lady czy w końcu urocze, pełne prostoty i wyczucia formy rysunki Justyny Matysiak".

Muzeum Śląskie gromadzi plastykę nieprofesjonalną od swojej restytucji w 1984 roku. Ta stale uzupełniana kolekcja jest uważana za jedną z najbardziej reprezentatywnych w Polsce. Jest eksponowana na jedynej w Polsce tak okazałej wystawie stałej – w Galerii plastyki nieprofesjonalnej Muzeum Śląskiego. Instytucja jest członkiem European Outsider Art Association – organizacji zajmującej się badaniem i popularyzacją szeroko pojętej twórczości „outsiderów" sztuki. Jako jedyne w Polsce Muzeum Śląskie zostało także wymienione w publikacji „On the map. Exploring European Outsider Art", prezentującej najważniejsze europejskie muzea i galerie o najciekawszych zbiorach z tego zakresu.

Wystawa przeznaczona dla osób powyżej 16. roku życia. Osoby młodsze powinny przebywać na jej terenie pod opieką i za zgodą pełnoletnich opiekunów.

Materiały prasowe są dostępne tutaj.

Kontakt:
Sonia Wilk, kurator wystawy
kierownik Działu Plastyki Nieprofesjonalnej
s.wilk@muzeumslaskie.pl
tel. 32 2130 812, kom. 783 838 464

Paweł Doś
Materiał Muzeum Śląskiego
15 stycznia 2020

Książka tygodnia

Teatr Rozmaitości Jarzyny i Warlikowskiego
Społeczny Instytut Wydawniczy Znak
Justyna Świerczyńska

Trailer tygodnia