Norwidem w kryzys

"Aktor" - reż: Michał Zadara - Teatr Narodowy w Warszawie

Norwid był jednym z pierwszych polskich pisarzy, którzy na serio zajmowali się problematyką cywilizacji pieniądza. I chyba dopiero teraz, po dwóch dekadach transformacji, kiedy kapitalizm jako tako u nas okrzepł, możemy odczytać przesłanie tej sztuki

Norwid napisał "Aktora" zainspirowany bankructwem francuskiego bankiera Thurneyssena. Zadara nie dokonał roszad w oryginalnym tekście. "Aktor" to dzieje hrabiego Jerzego (Oskar Hamerski), który po bankructwie finansisty Gluckschnella traci rodzinną fortunę, będącą źródłem utrzymania matki (Ewa Wiśniewska) i siostry Elizy (Patrycja Soliman). Wysadzony z siodła arystokrata fraternizuje się z aktorami. Ten towarzyski mezalians to przewrotna metafora. Norwid wierzył w prymat sztuki nad ekonomią, ale - inaczej niż wielu romantyków - nie uważał biznesu za gorszą sferę rzeczywistości.

W "Aktorze" jest mnóstwo tropów, które odnoszą się do rzeczywistości pierwszych dekad XXI wieku. Aktorzy mówią językiem oryginału, ale paradują ubrani współcześnie, z komórkami i iPadami w dłoniach. Kłopoty zubożałej, a mimo to szastającej pieniędzmi burżuazji przypominają tarapaty finansowe naszych nuworyszy, uwikłanych w bankowe pożyczki. Dysputy o naturze sztuki i serwitutach - ideowych i finansowych - które obligują (lub nie) artystów wobec społeczeństwa, przypominają polemiki dzisiejszych modnych twórców/aktywistów.

Świetnym pomysłem było umieszczenie widowni na obrotowej platformie, która płynnie przenosi publiczność na kilka planów: wnętrza pobliskiej kawiarni Antrakt, recepcji podrzędnego hoteliku, salonu luksusowej willi, kulis teatru, w którym dla podreperowania finansów wystawia się Szekspira.

Mankamentem spektaklu jest nadmiar słowa, Zadara zbyt kurczowo trzyma się litery oryginału. Posługujący się archaiczną norwidowską polszczyzną aktorzy są momentami niezrozumiali, w słowotoku gnie idea - dopiero lektura programu inscenizacji pozwala zrekonstruować reżyserskie przesłanie.

Małgorzata Toruńska
Gazeta Prawna
11 lutego 2012

Książka tygodnia

Tajemnicze dziecko
Wydawnictwo Media Rodzina
E.T.A. Hoffmann (Ernst Theodor Amadeus Hoffmann)

Trailer tygodnia

Miłość do trzech pomar...
Zbigniew Głowacki