Oskarżona czy ofiara?

"Gran operita" - reż. Marcin Przybylski - Teatr Współczesny w Warszawie

Sprawa Wiery Gran, znanej przed wojną pieśniarki żydowskiego pochodzenia, powróciła za sprawą wydanej kilka miesięcy temu książki Agaty Tuszyńskiej "Oskarżona Wiera Gran"

Reporterka w dramatycznych rozmowach ze starzejącą się i schorowaną artystką starała się zrozumieć jej tragiczne losy. Mieszkająca przed śmiercią w Paryżu Gran uparcie podtrzymywała swoje zarzuty (kierowane do konkretnych osób) o skazaniu jej po wojnie na artystyczny i towarzyski bojkot za domniemaną współpracę z gestapo w warszawskim getcie. Bojkot ten przeniósł się z Polski do Izraela i innych krajów. Po ukazaniu się książki Tuszyńskiej trwa debata na temat tej trudnej i do dziś niejasnej sprawy. Gran została bowiem po wojnie uniewinniona przez sądy, a mimo to bojkot jej osoby trwał przez całe lata.

Do tej właśnie sprawy nawiązuje najnowsza premiera Teatru Współczesnego "Gran Operita". Reżyser i zarazem scenarzysta nie przenosi jednak na scenę książki Tuszyńskiej. Inspiruje się tylko życiem Gran i jej wspomnieniami, a także zachowanymi dokumentami, co ilustruje tytuł spektaklu. W formie zbliżonej do musicalu i operetki zostały pokazane losy Wiery Gran od prologu w przedwojennej Warszawie, przeżyć w getcie, aż po okres powojenny. Artystka została ukazana jako ofiara czasów wojny, uwikłana kolejno w ciąg sytuacji, w których nie mogła się skutecznie bronić.

Występy w kawiarni Sztuka dawały wielu ludziom pozory życia artystycznego w tragicznej sytuacji mieszkańców getta. Siłą rzeczy jednak artystka musiała się tam stykać z różnymi osobami, mającymi kontakt z Niemcami lub pozostającymi na ich usługach. Na scenie oglądamy ofiarę czasów wojny i lat powojennych, kiedy to wielu znajomych Gran układało sobie życie w rzeczywistości wprowadzania władzy komunistycznej. Spektakl ma dobre tempo i rytmikę oraz ciekawą muzykę klezmerską.

Mirosław Winiarczyk
Idziemy
4 czerwca 2011

Książka tygodnia

Wpadnij, to pogadamy...
Wydawnictwo Universitas
Krzysztof Orzechowski, Łukasz Maciejewski

Trailer tygodnia