Poezja i metafora współczesności

"Oresteja?" - reż. François Lazaro - Teatr Banialuka w Bielsku-Białej

Francuski reżyser Francois Lazaro realizuje w Teatrze Lalek Banialuka inscenizację jednego z najstarszych tekstów teatralnych – Oresteję Ajschylosa. Jednak już na początku pracy nad spektaklem zrodziło się pytanie: co wiemy o tragedii greckiej? Odpowiedź jest krótka – niewiele.

Pomimo licznych badań i opracowań teatr starożytny, który uważamy za jeden z filarów kultury europejskiej, nadal pozostawia wiele pytań bez odpowiedzi. Co więcej dotychczasowe ustalenia i teorie są stale kwestionowane.

Bohaterowie przedstawieni w tragediach Ajschylosa zaskakują brutalnością, żądzą władzy i zemsty. Kierują nimi pobudki, które są dla nas zupełnie niezrozumiałe. Taka przemoc usprawiedliwiana tradycją i religią przywodzi na myśl wydarzenia, których świadkami jesteśmy tu i teraz – zamachy terrorystyczne. Informacje o brutalnych aktach przemocy dochodzą do nas najczęściej za pośrednictwem telewizji, radia czy internetu. Wydarzenia, które widzimy w urywkach są niczym wykopaliska archeologiczne – poznajemy zaledwie niewielki fragment historii. Ponadto wystarczy przełączyć kanał w telewizji, zmienić rozgłośnię radiową lub portal internetowy, a rzekome fakty przyjmują inny wydźwięk, służą innej sprawie. Jednocześnie te właśnie obrazy, budują naszą świadomość. Na ich podstawie wydajemy osądy, podejmujemy decyzje, w końcu głosujemy w wyborach – korzystamy z przywileju, którego korzenie sięgają czasów Ajschylosa.

Taka właśnie współczesność w poetycki, metaforyczny sposób została ukazana w widowisku Oresteja?. Reżyser nie podejmuje próby odtworzenia tragedii greckiej, ale wykorzystuje ją, aby przywołać pewne archetypy. Tworzone na scenie sekwencje budowane są na bazie szczątków zdarzeń, niedopowiedzeń i wiadomości przekazywanych przy użyciu komunikatorów internetowych. Za pomocą prymitywnych gestów inspirowanych obrazami zaczerpniętymi z historii sztuki, tworzone są uniwersalne znaczenia, przekazywane są emocje i uczucia. Do budowania „ruchomych obrazów" wykorzystywana jest minimalistyczna scenografia, w której odnajdziemy eksponaty z sal muzealnych – arcydzieła sztuki starożytnej, ale także kostium i lalki teatralne. Nieocenioną rolę w tworzeniu atmosfery spektaklu odgrywa muzyka wykonywana na instrumentach znanych już w starożytności.

Starożytni pozostawili po sobie teatr, którego podstawą jest dialog. Dialog zaś jest niezbędny do zawarcia pokoju. Kiedy odkładamy niechęć, uprzedzenia, broń; kiedy zdejmujemy kominiarki; gdy we wrogu uda nam się dostrzec po prostu człowieka – wtedy rodzi się nadzieja na pojednanie.

Spektakl dla młodzieży i dorosłych

(-)
Materiał Teatru
28 lutego 2018
Portrety
François Lazaro

Książka tygodnia

Macbeth
Wydawnictwo Dolnośląskie
Jo Nesbø

Trailer tygodnia