Przypominamy fakty

"Człowiek z Manufaktury" - reż. Waldemar Zawodziński - Teatr Wielki w Łodzi

To wydarzenie bez precedensu: Teatr Wielki – wspólnie z mecenasem, łódzką Manufakturą – ogłosił w maju 2016 roku konkurs kompozytorski na operę o historii Łodzi, do libretta zamówionego u dramatopisarki Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk.10 października 2017 roku konkurs został rozstrzygnięty. Grand Prix (45 tysięcy złotych) i Nagrodę Publiczności Operowej otrzymał kompozytor i dyrygent Rafał Janiak.

Przypominamy fakty

Skład jury był następujący: kompozytor i dyrygent prof. Krzysztof Penderecki (przewodniczący), dyrektor Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia Joanna Wnuk-Nazarowa, dziekan Wydziału Wokalno-Aktorskiego Akademii Muzycznej w Łodzi prof. Urszula Kryger, prezes Stowarzyszenia im. Ludwiga van Beethovena Elżbieta Penderecka, dziennikarz i krytyk muzyczny Aleksander Laskowski, dyrygent Vladimir Kiradijev oraz adiunkt w Akademii Muzycznej w Krakowie dr hab. Maciej Tworek. Janiak jest również cenionym dyrygentem i dyrekcja TWŁ powierzyła mu funkcję kierownika muzycznego prapremiery „Człowieka z Manufaktury". Spektakl reżyseruje Waldemar Zawodziński, związany od 1992 roku z Teatrem im. Jaracza w Łodzi jako reżyser, scenograf i dyrektor; zrealizował kilkadziesiąt spektakli dramatycznych i około 40 oper, w tym megawidowiska plenerowe we Wrocławiu (m.in. Giocondę). Kostiumy projektuje Maria Balcerek – laureatka Złotych Masek oraz Teatralnej Nagrody Muzycznej im. Jana Kiepury dla najlepszego kostiumografa (w 2017 r.). Choreografią i ruchem scenicznym zajmuje się Janina Niesobska – laureatka Złotych Masek na Śląsku i w Łodzi. Współpracowała wielokrotnie z teatrami operowymi w Warszawie, Krakowie, Łodzi i Bytomiu. Pomysłodawcą i koordynatorem konkursu oraz producentem spektaklu i asystentem reżysera jest Krzysztof Korwin-Piotrowski – dziennikarz i reżyser telewizyjny i teatralny, menedżer kultury, teatrolog, wykładowca na Uniwersytecie Warszawskim, twórca około 400 audycji w TVP, w tym filmów dokumentalnych o wybitnych Polakach, prezentowanych na festiwalach i pokazach specjalnych w Europie i Ameryce.

O czym to jest?

„Człowiek z Manufaktury" to opowieść sięgająca do burzliwych wydarzeń w dziejach wielokulturowej łódzkiej metropolii. Pierwszy akt przedstawia epizody z życia XIX-wiecznego fabrykanta Izraela Poznańskiego nazywanego królem bawełny oraz sięga do ważnego wydarzenia, jakim był strajk powszechny robotników przeciwko fabrykantom w 1892 roku (tzw. bunt łódzki). Akcja II aktu toczy się około 100 lat później, na przełomie XX i XXI wieku. Przedstawia działania powojennego dyrektora Zakładów Przemysłu Bawełnianego "Poltex" po upadku PRL-u, proces związany z likwidacją fabryki i wizję przyszłości tego miejsca, znanego obecnie w Europie jako łódzka Manufaktura. Tło historyczno-polityczno-ekonomiczne jest jednak pretekstem do opowieści o: losach mieszkańców Łodzi i metafizycznych doznaniach człowieka w obliczu śmierci, ponadczasowej walce dobra ze złem. W zrewitalizowanej przestrzeni postindustrialnej, na Rynku Włókniarek Łódzkich w Manufakturze zostanie zaprezentowana premiera wersji plenerowej megawidowiska "Człowiek z Manufaktury" 18 maja 2019 roku.

Kogo zobaczymy i usłyszymy?

Partie Poznańskiego / Dyrektora zaśpiewają: bas-baryton Stanisław Kierner (artysta nagrodzony przez „Hi-Fi Magazine" za płytę z utworami Witolda Lutosławskiego, nagrał też cykl pieśni „Winterreise" Schuberta, jest adiunktem na Akademii Muzycznej w Łodzi, doskonalił swe umiejętności w Brukseli i Paryżu) oraz baryton Przemysław Rezner - solista Teatru Wielkiego w Łodzi, który wielokrotnie występował na europejskich scenach. Jako Zofię usłyszymy mezzosopranistki: Agnieszkę Makówkę (czołową solistę Teatru Wielkiego w Łodzi, absolwentkę Akademii Muzycznej w Łodzi i słynnego uniwersytetu muzycznego Mozarteum w Salzburgu, laureatkę wielu nagród, obsadzoną w ostatnich sezonach w ponad 20 tytułach operowych, w tym w spektaklach prapremierowych) i Małgorzatę Walewską, występującą na scenach operowych wielu krajów świata, m.in.: USA (Metropolitan Opera), Hiszpanii, Wielkiej Brytanii (Royal Opera House), Niemiec, Włoch, Meksyku, Portugalii; w zestawieniu amerykańskiego tygodnika „Time" była wymieniona wśród 10 najsławniejszych Polaków, w 2016 roku została nagrodzona Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis". W roli Przybysza / Prokuratora wystąpią: Michał Barczak – absolwent Szkoły Baletowej w Poznaniu i Szkoły Filmowej w Łodzi oraz

Wojciech Pszoniak – słynny aktor filmowy i teatralny, z Łodzią związany m.in. dzięki kreacji Moryca w kultowym filmie „Ziemia obiecana" Andrzeja Wajdy, zagrał także w „Weselu", „Dantonie" i „Korczaku" Wajdy, ma apartament swojego imienia w łódzkim hotelu Grand i gwiazdę na ulicy Piotrkowskiej; występował w teatrach w Paryżu, Londynie (na West Endzie) i Lozannie. Gra w filmach polskich i francuskich. W postać Konia-Marynarza wcielą się kontratenorzy: Jan Jakub Monowid (zdobywca dwóch Fryderyków, laureat Gianni Bergamo Classic Music Award we Włoszech oraz Teatralnej Nagrody Muzycznej im. Jana Kiepury w kategorii „najlepszy śpiewak") i Michał Sławecki (występuje na scenach polskich teatrów operowych oraz na estradach w Europie, Afryce i Azji). Baronem de Hirschem będą: Grzegorz Szostak (bas związany z Teatrem Wielkim w Łodzi, współpracuje ze scenami operowymi w Warszawie, Gdańsku, Szczecinie i Białymstoku oraz z estradami wielu filharmonii) i Robert Ulatowski (solista TWŁ, związany wcześniej z Warszawską Operą Kameralną i Operą Dolnośląską, wystąpił w wielu krajach Europy). Lekarzem będą: Arkadiusz Jakus i Rafał Pikała. Partię Córki / Robotnicy zaśpiewają Aleksandra Borkiewicz oraz Aldona Orzeł-Sztabińska, a w Syna wcielą się Przemysław Cierzniewski i Adam Józef Węgliński. Solistom towarzyszyć będą: Chór, Balet i Orkiestra Teatru Wielkiego w Łodzi pod dyrekcją Rafała Janiaka.

Rafał Janiak - ma 32 lata. Ukończył z wyróżnieniem studia dyrygenckie pod kierunkiem prof. Antoniego Wita (2011), a także studia kompozytorskie (również z wyróżnieniem) w klasie prof. Stanisława Moryto (2010) na Uniwersytecie Muzycznym F. Chopina w Warszawie. W roku 2016 uzyskał tytuł doktora sztuk muzycznych w dyscyplinie dyrygentura,

W swoim dorobku posiada wiele nagród zdobytych w konkursach muzycznych ogólnopolskich i międzynarodowych wśród nich m.in. I nagrodę I Konkursu Kompozytorskiego im. Jana Pawła II w Warszawie (2007), III nagrodę IV Międzynarodowego Konkursu Kompozytorskiego „Musica Sacra" w Częstochowie (2008), wyróżnienie na 51. Ogólnopolskim Konkursie Młodych Kompozytorów im. Tadeusza Bairda w Warszawie (2010), a także był półfinalistą Conductitng Competition „Donatella Flick" w Londynie (2014). Jest zwycięzcą konkursu na napisanie opery organizowanego przez Teatr Wielki w Łodzi. Jury, pod przewodnictwem prof. Krzysztofa Pendereckiego przyznało jednogłośnie Grand prix. Dodatkowo zdobył również laur nagrody publiczności. Premiera opery „Człowiek z Manufaktury" odbędzie się w 2019 r..

Dwukrotnie był laureatem „Studenckiego Nobla" (2009, 2010), a także stypendystą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2007,2012), Keimyung University Foundation (Korea Południowa 2009), oraz dwukrotnie Prezydenta Miasta Gdańska (2005, 2009). W 2018 został laureatem programu stypendialnego „Młoda Polska" a także otrzymał prestiżowe stypendium dla wybitnego młodego naukowca przyznane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

W sezonie 2012/13 był asystentem Antoniego Wita, a w sezonie 2013/14 Jacka Kaspszyka w Filharmonii Narodowej.

Rafał Janiak regularnie koncertuje z orkiestrami m.in.: Filharmonii Narodowej, Narodową Orkiestrą Polskiego Radia w Katowicach, Sinfonii Juventus oraz Filharmonii Śląskiej, Krakowskiej, Bałtyckiej, Gorzowskiej, Zielonogórskiej, Rzeszowskiej i Opolskiej.

We wrześniu 2012 Rafał Janiak zadebiutował na festiwalu „Warszawska Jesień" prowadząc koncert z udziałem orkiestry Filharmonii Narodowej, Podczas kolejnej edycji „Warszawskiej Jesieni" (2013) artysta poprowadził koncert finałowy.

Repertuar artysty obejmuje dzieła symfoniczne, koncertowe a także oratoryjne. W 2011 roku zadebiutował jako dyrygent operowy prowadząc premierowe przedstawienie „Cosi fan tutte" W.A.Mozarta. W 2014 na deskach Warszawskiej Opery Kameralnej we współpracy z UMFC objął kierownictwo artystyczne nowej inscenizacji „Don Giovanniego" W.A.Mozarta, a w 2017 na scenie kameralnej Teatru Wielkiego w Warszawie „Oniegina" Czajkowskiego (współpraca z UMFC).

Artysta współpracuje z Teatrem Wielkim w Łodzi, dyrygując m.in. „Barona Cygańskiego" J.Straussa, a także „Turandot" Pucciniego. Od 2017 roku jest kierownikiem artystycznym Chopin University Chamber Orchestra.

Aktualnie pracuje na stanowisku adiunkta na swojej macierzystej uczelni.

Krzysztof Korwin-Piotrowski
dla Dzienika Teatralnego
2 lutego 2019

Książka tygodnia

Teatr lalek w dawnej Polsce
Fundacja Akademii Teatralnej i Akademia Teatralna
Marek Waszkiel

Trailer tygodnia