Skąd, dokąd?

"BATORY trans" - reż. Martyna Majewska - Wrocławski Teatr Pantomimy

W inscenizacji Martyny Majewskiej „BATORY_trans" życie na pokładzie toczy się zgodnie z rytmem charakteryzującym każdy rejs - płynnie i dynamicznie. Ruchome, sceniczne obrazy poddają perspektywę widzenia nieustannemu przesunięciu, przenosząc uwagę z jednej postaci lub rekwizytu na kolejne...

Legendarny statek „Batory" przez kilkadziesiąt lat kursował po Oceanie Atlantyckim. Dzięki jego rejsom krzyżowały się również drogi spoza morskiej nawigacji - ludzkie losy. Zjawisko to ilustruje w swoim spektaklu Martyna Majewska. Na teatralnym pokładzie dochodzi do spotkania kilku niejednoznacznych postaci. Ich sceniczne i odmienne od siebie portrety powstały z inspiracji prawdziwymi historiami pasażerów, które opisuje Bożena Aksamit w książce: „Batory. Gwiazdy, skandale i miłość na transatlantyku". W inscenizacji załogę statku reprezentują: Bela Gelbard (Agnieszka Charkot) nazywana Maskotką , występuje ze stałym rekwizytem - przezroczystą szkatułką; muzułmańska księżniczka Shirin Naemi (Paula Krawczyk - Ivanov); uwodzicielska Gwiazda Estrady (Izabela Cześniewicz), samobójca (Anatoliy Ivanov) w niepokojąco podartej koszuli oraz Kapelan Józef Szarkowski (Piotr Sabat) i Iwan Pyłypiw (Krzysztof Sczepańczyk). Dodatkowo, spośród całej załogi wyróżnia się strojem oraz zajmowaną na scenie pozycją kapitan Borkowski. Drugą wiodącą rolę w spektaklu odgrywa Kontrabasista (Żenia Betliński). Muzyk gra od pierwszej do ostatniej sceny jakby zapewniając przedstawieniu ciągłość.

Początkowo, obserwujemy bohaterów w pełnym świetle jako podróżnych wypływających z portu. Wspólnie wykonują czytelny gest machania na pożegnanie. Konwencjonalną ekspresję powtarzają kilkakrotnie jasno wyznaczając granicę między widownią a rzeczywistością załogi pasażerów. Z czasem granica ta coraz bardziej się przesuwa. Bohaterowie zaczynają przekraczać ramy kwadratowego pola imitującego burtę. W pewnym momencie dochodzi do całkowitego zaangażowania widowni w odgrywaną podróż. Aktorzy podchodzą do widzów przykładają do ich twarzy kwadrat stworzony z własnych dłoni. Gest ten można odczytać na dwa sposoby. W kontekście charaktersystyki księżniczki Shirin - jako symbol otwartego elementu w czadorze, z drugiej strony jako okno statku. Zabieg ten w drugiej interpretacji zrównuje więc punkt widzenia odbiorcy z perspektywą pasażerów rejsu – twórców spektaklu.

Intrygujące miejsce w całym przedstawieniu stanowią fragmenty, w których księżniczka Shirin przemienia się w białą postać. Znajdując się po środku sceny, w świetle reflektora, na tle muzyki 'Ave Maria' przywołuje temat idei. Czy jest nią cel podróży ? Spektakl zdaję się polemizować z jednokierunkowym kursem rejsu.

Całe przedstawienie wypełnia ruch wahadłowy. Dostrzega się go w choreografii a także rekwizytach. Minimalistyczną scenografię tworzą okrągłe, liniowe huśtawki. Kursowanie „tam i z powrotem" obrazuje również nowatorski zabieg teatralny. W pewnym momencie inscenizacji na deskach sceny zostaje wyświetlony duży napis 'Skąd ?'. Bohaterowie zgodnie przez niego przechodzą. Sytuacja ta powtarza się jeszcze raz. Tym razem załoga znajduje się w przedniej części sceny. Bohaterowie wycofują się i ponownie przekraczają wyświetlone pytanie o miejsce, które tym razem brzmi: „Dokąd ?".

Opuszczenia starego świata i wejście w nowy to zjawisko, które charakteryzuje każdą emigrację i podróż. Bliskie jest ono również widzom, którzy wraz z zajęciem miejsc na widowni, stają się pasażerami scenicznej rzeczywistości „Batory_transu".

Małgorzata Jagodzińska
Dziennik Teatralny Wrocław
28 stycznia 2016
Portrety
Martyna Majewska

Książka tygodnia

Matkobójcy
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego
Joanna Komorowska

Trailer tygodnia

Mewa
Jarosław Fedoryszyn
Po sukcesie, jaki odniósł plenerowy s...