Wielka Wojna w formule teatru nowoczesnego

"Nekroperformans. Kulturowa rekonstrukcja teatru Wielkiej Wojny" - aut. Dorota Sajewska - Instytut Teatralny

Punktem wyjścia do cyklu opowieści o teatrze Wielkiej Wojny są uwikłane w wydarzenia geopolityczne biografie intelektualistów, artystów, żołnierzy i rewolucjonistów.

Autorka proponuje nowatorską perspektywę spojrzenia na proces kształtowania się polskiej nowoczesności, sięgając do wypartych obszarów doświadczenia związanego z I wojną światową i następujących po niej procesów emancypacyjnych. Książka pokazuje, że u podstaw naszej nowoczesnej państwowości tkwi nie tylko romantyczny mit niepodległościowy, ale także horror bratobójczej walki na frontach imperialistycznej wojny i pacyfistyczne dążenia ludzi skonfrontowanych z wojenną przemocą.
Autorka konstruuje alternatywne archiwum kultury, powoływane z poddanych wielokrotnym mediacjom resztek i szczątków historii – ciał, dokumentów, dzieł i tekstów kultury – które domagają się uwzględnienia w niekanonicznym myśleniu o naszej przeszłości. Szczątków takich, jak ciało Róży Luksemburg, od którego zaczyna się narracja Nekroperformansu – kobiety, Żydówki, polsko-niemieckiej działaczki komunistycznej, więzionej, prześladowanej, zamordowanej i sponiewieranej po śmierci. To alternatywne archiwum staje się podstawą do sformułowania projektu nowej antropologii, ufundowanego na doświadczeniu Wielkiej Wojny i zapisanego w formule teatru nowoczesnego.

Z recenzji wydawniczych:
W Nekroperformansie mamy do czynienia nie tylko z nową wiedzą faktograficzną, będącą efektem badań źródłowych autorki, ale także ze świadomym i umiejętnie zrealizowanym zamysłem poszerzenia samowiedzy studiów performatywnych. Dochodzi tu do reorientacji w zakresie definicji tego, co mieści się w rejestrze stabilnej kulturowej wiedzy. Wychodząc od materialności ciał i ramujących śmierć praktyk, autorka zaburza przejrzystą – bo opartą na przemilczeniu – siatkę pojęciową historii kultury w jej kanonicznej postaci. Fundamentalne dla pracy autorskie pojęcia Doroty Sajewskiej nekroperformans i ciało-archiwum ,,zszywają" najbardziej oddalone od siebie tematycznie rozdziały książki, łącząc reaktywacje afektu, widmowy byt po-cielesności z dawniejszą, idealistyczną domeną dramatycznej sceny – restytucją sensu i (re)prezentacją.
Tomasz Majewski

Dorota Sajewska widzi archiwum Wielkiej Wojny jako zapowiedź zjawisk polityczno-kulturowych nowoczesnej Europy, a pojęcie performansu traktuje jako kategorię transgresywną pozwalającą badać różne teksty kultury. Obcość brzmienia pojęcia nekroperformans umożliwia wprowadzenie nowej perspektywy, kierującej uwagę na widowiska „śmiertelnych konwulsji szczątków", a nie wysublimowanych danse macabre, w których uczestniczą zjawy i duchy. Jest odciążeniem idei teatru śmierci od kontekstów metafizycznych i wszelkich posług patriotycznych. Jest próbą uczynienia zeń kategorii uniwersalnej związanej z doświadczeniem ciała, podlegającego fuzji mentalno-fizjologicznej, a nie duchowości wyemancypowanej od materii. Dyskurs tak zaprojektowany i zrealizowany wydaje się odważny, przekonujący i oryginalny. Budzi zaciekawienie, a także wolę polemiki.
Katarzyna Fazan

(-)
Materiał Wydawnictwa
21 lutego 2017
Portrety
Dorota Sajewska

Książka tygodnia

Wpadnij, to pogadamy...
Wydawnictwo Universitas
Krzysztof Orzechowski, Łukasz Maciejewski

Trailer tygodnia

Roxana Songs
Krystian Lada
Lada wybrał na miejsce nagrania „Roxa...