Wielogłos o wolności i tożsamości

"Co sobie kto na swój temat wymyśli" - TRAFO Trafostacja Sztuki w Szczecinie - 20 lutego - 2 maja 2021

Wystawa "Co sobie kto na swój temat wymyśli", która w przewrotny sposób opowiada o historii Szczecina, przyciągnęła tłumy. W dniu otwarcia przed budynkiem trzeba było poczekać w kolejce.


To nie są zwykłe opowieści o Szczecinie. To opowieści stworzone przez szczecińskich twórców. To ich własne wizje dotyczace poszczególnych fragmentów historii tego miasta. Mimo różnorodności tworzą spójną całość pokazując nam Szczecin patchworkowy, nierówny, ale bardzo interesujący. Szczecin przedwojenny, wojenny i powojenny. Przy czym należy pamiętać, że to miasto, które tworzyło kilka narodów, odciskając na tym mieście swoje piętno. Niemcy, Polacy, Żydzi, Ukraińcy - wilokulturowość Szczecina sprawiła, że miasto stało się miejscem bardziej otwartym niż inne, chociaż ostatnio ma z tą otwartością spore problemy, podobne do innych.

Tytuł wystawy "Co sobie kto na swój temat wymyśli" został zaczerpnięty z książki Ingi Iwasiów "Bambino".

"To wielka rzecz, dać tytuł tej wielogłosowej wypowiedzi, w mieście, które niekoniecznie przytula, lecz angażuje i każe wciąż na nowo siebie (nas) wymyślać, także w oporze, w działaniu, w sztuce, nie tylko w odtwarzaniu przeszłości, kontemplowaniu krajobrazu, łataniu dziur" - napisała na swoim facebooku Inga Iwasiów.

Artyści pokazują na wystawie Szczecin, który niekoniecznie znamy, Szczecin, ktory czasami boli, czasami cieszy, czasami zaskakuje. Ich prace to pełen wachlarz technik - od malarstwa, poprzez druki prasowe, instalacje, rzeźby, wideo, po całkowicie nowoczesne technologie cyfrowe. Dotąd nikt tak Szczecina nie pokazał. To pomysł Stanisława Rukszy, dyrektora Trafostacji Sztuki i kuratora wystawy.

Wystawę zaczynamy oglądać już na zewnątrz, gdzxie na budynku widzimy kolorowy neon "Wolne Miasto Szczecin". Neon, który wywołał kontrowersje, bo niektórym kojarzył się z nasiąkniętym nazizmem Wolnym Miastem Gdańsk. Jak widać, wolność ma różne oblicza.

Na wystawie znalazały się także prace odwołujące się do zjawisk wychodzących poza obszar Szczecina, ogólnopolskich czy globalnych, jak Ogólnopolski Strajk Kobiet, kwestie wolności i tolerancji czy kwestie ekologiczne. Zobaczyć możemy różaniec bojowy - obiekt zaprojektowany przez Łukasza Skąpskiego, rzeźbę „Dokucnięcie" Agaty Zbylut, pomnik Pocahontas autorstwa Natalii Janus-Malewskiej.
Niektóre z prac można już było zobaczyć wcześniej przy innych okazjach. Monika Tichy „Pacyfka" i Lambda Szczecin pokazali wielokrotnie zniszczony przez homofobicznych wandali mural o miłości Jerzego Błeszyńskiego i Jarosława Iwaszkiewicza, który latem pojawił się jako mural pod Trasą Zamkową. Jest także praca Wojciecha Dady „Solidność" przerobiona z Solidarności, a także „Victoria" Kraza, która gościła już w przestrzeni Szczecina na placu Solidarności w ramach gestu solidarności z Białorusią podczas obchodów czterdziestolecia Sierpnia 80.

Jest także kontener - chłodnia, w której znajduje się praca Natalii Szostak i Weroniki Fibich „immer noch Schnee und Eis" (2020), stanowiąca instalację przestrzenno-dźwiękową. Wewnątrz kontenera znajdują się bryły lodu z zatopionymi zaciemnionymi zdjęciami portretowymi Kate i Martina Mayerów, którzy w lutym 1940 r. zostali deportowani z ówczesnego Stettina. Autorki pracy odczytują na głos treść ich listów, a dwugłos artystek odtwarzany jest wewnątrz chłodni. Tę instalację można było zobaczyć podczas festiwalu Spoiwa Kultury.
Jest praca Jagody Dukiewicz, która nawiązuje do tożsamościowego wątku samej Trafostacji Sztuki, gdzie w wieku XVIII i XIX w tym samym miejscu stał "Dom poprawczy dla trudnych dziewcząt". Był na nim napis głoszący, że ten dom przerabia osoby krnąbrne i występne w osoby silne i mądre.

Wystawie towarzyszy również premiera nowej płyty Marszałka „Rdza", której Trafostacja Sztuki jest współproducentem wraz z Anteną Krzyku, a teledysk jednego z utworów – „Maszty" można zobaczyć na wystawie.

Ta wystawa zabiera nas w podróż pod Szczecinie nie do końca odkrytym. A kto go zaczyna odkrywać, otwiera szeroko oczy.

Artyści i artystki: Karolina Babińska, Jan Baszak, Karolina Breguła, Piotr Bruch, CentrumCentrum (Łukasz Jastrubczak, Małgorzata Mazur), Hubert Czerepok, Danuta Dąbrowska, Wojciech Dada, Jagoda Dukiewicz, Karolina Freino, Dariusz Fodczuk, Agnieszka Grodzińska & Przemysław Piniak, Małgorzata Goliszewska, Martyna Hadyńska, Natalia Janus Malewska, Kamil Kuskowski, Natalia Laskowska, Tomasz Lazar, Lump, Adam Majiczek & Adam Witkowski, Artur Malewski, Marszałek, Grażyna Monika Olszewska, Anna Orlikowska, Witek Orski, Maciej Osmycki, Bartłomiej Otocki, Teresa Otulak, Ul Paźniak, Rufus, Arkadiusz Piętak, Alicja Pilarczyk & Nieszka Bogusławska, Pracownia Filmu Społecznego, Zbigniew Romańczuk & Radek Nagay, Wiesława Ruta, Daniel Rycharski, Maryna Sakowska, Aleksandra Ska, Łukasz Skąpski, Katarzyna Szeszycka, Natalia Szostak & Weronika Fibich, Monika Szpener, Monika Tichy „Pacyfka" i Lambda Szczecin, Andrzej Wasilewski & Mikołaj Iwański, Wiktoria Walendzik, Michał Radomił Wiśniewski, Anna Witkowska, Waldemar Wojciechowski, Zorka Wollny, Romek Zańko, Bartosz Zaskórski, Agata Zbylut, ze specjalnym udziałem: „Barbara Kruger, Bez tytułu (Twoje ciało to pole walki) Polska wersja".

Małgorzata Klimczak
Dziennik Teatralny Szczecin
26 lutego 2021

Książka tygodnia

Piękne zielone oczy
Wydawnictwo Czarne
Arnošt Lustig

Trailer tygodnia

Gdziekolwiek - wibracj...
Mariusz Kiljan
Wszędzie na świecie rodzimy się i umi...